Jan okropnie chrapał. Fryderyk długo nie mógł usnąć. W niekontrolowanej wyobraźni palił kolejne domy. Opuszczał i był opuszczany. Wiedział, że ze snu nic nie będzie. Żeby miał chociaż aspirynę, to spróbowałby wmówić w siebie, że działa nasennie. Nie raz udawało mu się to.
Wysupłał się z kokonu śpiwora i wyszedł na zewnątrz. Było zimno. Rzucił kilka gałązek na niewygasły żar na ognisku. Ukucnął przy ogniu. Zapalił papierosa. Gdzieś nad nim były inne światy wokół gwiazd. A on po prostu nie mógł usnąć. Starał się powoli uspokoić myśli. Bez skutku. W końcu odnalazł butelkę wina, odkorkował ją. Szybko wypił do połowy. Po krótkim czasie był gotowy do snu. Chwiejąc się lekko wszedł do konstrukcji.
- O! Szałas potu – zaśmiał się na głos. – I szaman! Szamanie, nie chce mi się wracać!
Szaman nie obudził się.

Stary, żeliwny piecyk okazał się poważnym wyzwaniem. Najpierw trzeba było go wyrwać z objęć krzaków, potem doprowadzić do podstawowej użyteczności. Po naoliwieniu zawiasów drzwiczek doszli do wniosku, że mogą spróbować przenieść kozę do konstrukcji.
- Cholera! Ona waży z 200 kilo! – stęknął Fryderyk.
- Chcesz zrezygnować?
- Żeby spać w willi? Nigdy! Jeżeli już robimy to wszystko co dla innych prawdopodobnie byłoby tylko czystym wariactwem lub dziecinadą, to musimy tę cholerną kozę zataszczyć do środka naszego grobowca!
- Fryc, a nie można prościej? Po prostu bierzmy się za nią! – zaśmiał się Jan.
- Dawaj ją! – szarpnął piecykiem, aż zgrzytnęło. Nie był pewien czy to dobiegło z piecyka, czy z niego. Po pół godzinie ponownie siedzieli przy stole. Ciężko oddychali.
- Ale skubana ciężka!
- No. - przyznał Fryderyk. – Nie myślisz, że czasami to ociera się jednak o wariactwo?
- Co?
- To co robimy teraz? Dla przykładu. A propos szaleństwa. To mamy do tego rury? – zaczął się śmiać.
- A co ty myślisz? Sprawdziłem to. Są w tej komórce na dole. Są nawet podpisane…
- Podpisane? Jak, „Bernard”?
- Tak.
- To nie tylko my jesteśmy nienormalni. Większość kobiet, znanych mi kobiet, patrząc na to co robimy, powiedziałaby „zupełnie jak mali chłopcy” albo coś o szaleństwie.
- Bo te większość znanych ci kobiet albo zazdrości, albo nie wie o co chodzi…
- A my wiemy, tak do końca?
- Może i nie, ale czujemy. – powiedział Jan i zaraz dodał – napijemy się kawy?
- Dobra. – Fryderyk wstał, aby ją przygotować. Wiedział, że Janowi właśnie o to chodziło.

Zamontowanie rur, to już była przyjemność. Były proste, więc łączyły się niczym puzzle dla dwulatka. Dobry kwadrans sprzeczali się jak poprowadzić komin, czy przez dach, czy przez ścianę. Znaleźli kawałek roztrzaskanej ceramicznej rury. Związali ją drutem i włożyli w przygotowany wcześniej otwór w ścianie. Szybciej niż się spodziewali koza była gotowa do grzania. Fryderyk szybko nazbierał obrzynów desek, trochę trocin i podpalił. Przez chwilę czekali w napięciu. Ogień buchnął żółcią. Dym nie wydostawał się na złączeniach rur. Wychodził czystą szarością z ostatniego odcinka metalowego węża. Jan delikatnie dotknął rury odchodzącej od kozy.
- Zobacz, już ciepła. Nie zmarzniemy w nocy.
- Miło. Fajnie, że jest tutaj fajerka, rano będzie można zrobić kawę. A może napijesz się jeszcze?
- Ja już nie, dziękuję.
- A ja sobie jeszcze zrobię. – powiedział Fryderyk i poszedł po naczynie.
- Ach! Zrób i dla mnie! Ale małą – krzyknął za nim Jan.

Znowu siedzieli przy stole. W piecu buchał ogień. Ciepło przyjemnie wypełniało pomieszczenie.
- Ile tu może być metrów? – zapytał Fryderyk.
- Ponad sto.
- Też tak myślę. Kawał chałupy. Po co duchowi taka przestrzeń?
- Co ty gadasz?! To jest jak pomnik. To nie jest miejsce dla ducha. – żachnął się Jan.
- Chyba że dla naszych. Nasze duchy tutaj zostaną. Jakaś część.
- Fryc, kochany, dopijaj kawę i bierzemy się za robotę.
Fryc dopił kawę i wziął się za robotę. Szybko dobili brakujące ściany. Zostawili jedną, przez którą mogli wchodzić. Znowu długo dyskutowali czy może ją zrobić do połowy a może zostawić na następny dzień, tak żeby Maria mogła zobaczyć konstrukcję od środka. Wygrała opcja: kilka desek od góry i od dołu. Przybili płachtę z brezentu, żeby im nie wiało.
Gdy schodzili do willi było już ciemno. Zanim zdążyli wziąć prysznic i pozabierać śpiwory oraz gąbki służące im za materace była już noc. Ciężko im się wchodziło. Trudny wspinaczki wynagrodziło im ciepło w konstrukcji. W piecyku cały czas palił się ogień. Wcześniej już nagromadzili drewno. Jan dorzucił kilka krótkich pieńków. Rozłożyli gąbki i śpiwory obok kozy. Fryderyk postawił na niej czajnik z wodą.
Siedząc na swoich posłaniach trzymali w dłoniach kubki parujące herbatą. Wpatrywali się w ogień. Było im ciepło. Czuli się zmęczeni i równocześnie spełnieni. Fryderyk przypominał sobie jak miłe jest to uczucie.
- Ten wystrój przypomina mi pierwsze miesiące w naszym nowym mieszkaniu – przerwał ciszę Fryderyk.
- Chyba było bardziej urządzone. – zaśmiał się Jan.
- Bardziej. Chociaż też nie było drzwi wewnętrznych. To jest dziwne, w poprzednim mieszkaniu mieliśmy mniej rzeczy, ale za to więcej nadziei. Kartony, raczkujące dziecko i nadzieja.
- Nie myślałeś o pomocy specjalisty?
- Chodzi ci o psychologa? – Fryderyk wyrwał się z lekkiego letargu.
- Tak.
- Tak.
- I co?
- I przechodzi samo. Parę razy chciałem dla siebie. Parę dla nas. Ale jakoś to samo przechodzi.
- Przechodzi do następnego razu. Ty masz prawdopodobnie depresję. A to się leczy.
- Możliwe. Ty masz dopalacz w postaci hiszpańskiego słońca.
- Taki dopalacz, jak to określasz, że na nic nie masz ochoty. Poza tym jest tramontana. Nasz halny, to lekki wietrzyk w porównaniu z tramontaną. Ludzie wieszają się gdy przechodzi przez góry. – Jan zamyślił się. Przez chwilę milczeli wpatrując się w ogień.
- Dziwnie życie się układa. – zaczął Fryderyk. – Popatrz, Maria i Bernard mogliby być rodzeństwem. Gdyby ich rodzice mieli może więcej śmiałości albo szczęścia. Bernard i Maria nie byliby małżeństwem. Nie mieliby córki. Może w ogóle by ich nie było. Nie siedzielibyśmy teraz tutaj.
- Jak byłem mały, to podsłuchałem rozmowę mojej matki z jedną z ciotek. Mówiły o dziecku i o wstydzie. Dla mnie było to dziwne, niepokojące. Prawdopodobnie Maria i Bernard mają brata.
- No co ty?!
- Chyba tak, ale to było tabu. Ten wstyd dla obu rodzin.
- Myślisz, że wiedzą o tym?
- Maria?
- No.
- Nie wiem. Nie sądzę. Chłopiec miał być wysłany do ojca. Nie kojarzę, żeby Bernard mówił coś o tym tajemniczym bracie. Chyba też nie wiedział.
- Może tylko o tym się nie mówiło. Może ojciec Bernarda zaopiekował się swoim pierworodnym, ale nie przyjął do rodziny. Może oddał do adopcji. Cholera, ten „łącznik” może jest tutaj, w Belgii.
- Może, ale nie myślę, żebyśmy dali radę rozwiązać tę zagadkę.
- Życie jest popieprzone. – stęknął Fryderyk.
- Życie jest ciekawe. – powiedział Jan. – Trochę za mocno tutaj napaliliśmy. – wystawił język niczym zmęczony pies.
- Chyba rzeczywiście przesadziliśmy, do tego nie możemy otworzyć okien. – zaczął się śmiać. – Słuchaj, to jest jak szałas potu! – krzyknął.
- Masz nadzieję na oczyszczenie ducha?
- Chyba już nie. Byłem niedawno u znajomych. Mają mały teren na Mazurach ze starą chatą i dwoma barakami zaadoptowanymi na coś w rodzaju domku…
- I…
- I niestety wypiłem chyba z 4 kieliszki wiśniówki własnej roboty. Nalewka była na jakimś paliwie atomowym. No i odpłynąłem. Położyłem się na jakimś wyrku w tej starej, wiejskiej chałupie. Ze ścian patrzą na mnie Jezus Chrystus i Maryja Matka Jego. Z innej ściany zapomniana i dawno w proch obrócona młoda para. Żona obok mnie, bo zaniepokojona moim stanem. Nie pamiętam czy to ona, czy ja sam wyciągnąłem z siebie mały korek… ale żal długo przez tę dziurkę wylewał się.
- Dlaczego mi to opowiadasz?
- Bo jak już doszedłem do siebie, to pomyślałem, że ta stara, polska chata z właścicielami zamieszkującymi barak, była takim szałasem potu. Chyba coś za dużo powiedziałem, bo następnego dnia żona mi rzuciła, że nie przypuszczała, że jestem tak nieszczęśliwy.
- A jesteś? – Jan popijał herbatę i poważnie zaniepokojony patrzył na swojego siostrzeńca. Pierwszy raz go takiego widział.
- Sam nie wiem. O której będzie Maria?
- Około drugiej.
- Zdążymy wszystko tutaj zamknąć. Może przygotuję obiad dla wszystkich?
- Dobry pomysł.
- Właściciel domu będzie?
- Tak.
- Mam nadzieję, że przyjedzie po Marii.
- Ty masz jakąś fobię z tym facetem!
- Nie fobie, ale nie lubię być u kogoś w domu, gdy go nie znam.
- Dla mnie to nie jest problem.
- Widzę.
- To jest Polak. Na pewno ucieszy się ze spotkania z rodakiem. Poza tym on wie i zgodził się na to, że tutaj będziemy.
- Dobra.
- Śpijmy już.
- Dobranoc.
- Dobranoc.
- A może to lepiej spalić? – Fryderyk przerwał krótką ciszę.
- Śpij! – skarcił go wujek.
- Masz rację, to niefortunny pomysł.

Do południa mieli zrobioną podłogę. Prawie. Zostało kilka fragmentów do uzupełnienia. Ale można było już powiedzieć, że podłoga jest. Nie przejmowali się tym, że jest skonstruowana z desek, których nie można, mimo chęci, nazwać typowo podłogowymi.
- Czy wystarczy nam desek na ściany? – zapytał zaniepokojony Fryc.
- Powinno. Jeżeli nie to zrobimy ścianę z gliny.
- Ale to dłużej potrwa.
- Wystarczy tych desek. Nie bój się. Co na dzisiaj przewidziałeś do jedzenia?
- Myślałem, że się zrewanżujesz. – zaśmiał się Fryderyk. – Pojadę do miasteczka.
- Może jakieś mięso na ruszt?
- Dobra. Przebiorę się i pojadę. Z chlebem, czy wolisz makaron?
- Może być chleb.
- Przygotujesz ogień?
- Przygotuję.

Fryderyk nie od razu zszedł do willi. Poszedł na prawo. Tak, jak sobie dzień wcześniej obiecał. Widać było, że tą drogą, dawno temu ktoś jeździł samochodem. Dawne koleiny wyrównały się prawie poziomem z tą środkową linią. Tak jak ją, porastała je trawa. Szedł przed siebie i zastanawiał się jak ta linia między koleinami może się nazywać. Czy ma nazwę? Wyszedł z lasu. Po lewej stronie na zboczu były rdzawe resztki pola kukurydzy. Na skraju tego pola trwała ambona. W porównaniu z innymi elementami okolicy widać było, że o nią ktoś dba. Gdzieniegdzie leżały wspomnienia po kolbach kukurydzy. Po prawej stronie rozpościerała się schodząca w małą dolinę łąka. Bliżej drogi leżał okorowany pień gigantycznego dębu. Na pewno ktoś tutaj przesiadywał. Poniżej drugi dąb rósł. Szedł wytartą ścieżką. Wiedział, że to dróżka zrobiona przez człowieka. Pod dębem leżały zeschnięte kwiaty. „To czyjś grób!” przyszło mu do głowy. Postał trochę. Wrócił na drogę. Jeszcze raz spojrzał na łąkę. Odetchnął głęboko. - Ale pięknie - powiedział na głos. Przez kukurydziane pole zszedł do samochodu. Parę razy obejrzał się za siebie oczekując ataku dzika. Dzika mściciela, który po długim oczekiwaniu wreszcie mógłby dopaść człowieka bez broni.

Gdy wrócił z cywilizacji na zajęty przez nich szczyt ogień już się palił.
- Co tak długo? – przywitał go Jan.
- Bo na dole przygotowałem mięso. Dużo żaru jest, to dobrze.
- Dużo żaru, bo długo cię nie było. – powiedział Jan. Fryderyk zignorował ten przytyk. W końcu to tylko on robił jedzenie. To on planował co będą jedli i jak długo ma to przygotowywać. – znalazłem kozę. – Jan zrobił minę odkrywcy, który długo czekała na obwieszczenie dobrej nowiny.
- Wspaniale, gdzie jest?
- Tam w krzakach.
- Damy radę ją przenieść do konstrukcji?
- Chyba tak, ale teraz rób jedzenie.
- Dobra. O, widzę, że przygotowałeś stół. – powiedział Fryderyk zaglądając do środka konstrukcji.
- Tak. Trzeba wprowadzić trochę cywilizacji...
- Zamkniemy to wszystko?
- Tak. Stół, kozę, narzędzia, te stare krzesła. Wszystko zamkniemy w tej konstrukcji. Będzie to grobowiec faraona!
- Faraon Bernardus III.
- Dlaczego trzeci?
- Bo jest nas trzech. Trzech od konstrukcji o podstawie ośmiokąta foremnego…
- Myślę, że więcej jest takich typów.
- Ale w naszym świecie tylko trzech. W każdym razie to super pomysł zamknąć te wszystkie przez niego zgromadzone przedmioty w konstrukcji.
- Tak też zrobimy! – Jan wzniósł butelkę piwa, którą zdążył otworzyć i do połowy opróżnić.

Po obiedzie siedzieli w dalszym ciągu przy stole i pili kawę. Kawę zrobili też na ognisku i obydwu podobało się to.
- To co, na jutro zostawimy sobie ostatnią ścianę? – zapytał Jan nonszalancko rozparty na krześle z początku XX wieku.
- Tak. Na samą myśl przechodzą mnie dreszcze! – odpowiedział Fryderyk oparty o stół z kubkiem kawy w lewej dłoni i radioaktywnie dymiącym toscanelli w prawej.
- Dlaczego?
- To jest jak zamknięcie wieka… Definitywny koniec.
- Hmm…
- To będzie koniec tej budowli. Ostatni moment jedynej takiej sytuacji w naszym życiu.
- Masz rację, ale żeby aż dreszcze. – zaśmiał się Jan maskując podniecenie.
- Ja mam dreszcze, a ty co masz? – zapytał Fryderyk.
- Pewność śmiertelności. – znowu wrócił do tego tematu Jan. – A ty ją już masz? – zapytał wysuwając lekko do przodu brodę.
- Nie. I to mnie przeraża… w moim wieku powinienem już ją mieć… chyba. – zupełnie poważnie powiedział Fryderyk.
- Poczekaj do mojego wieku. – zaśmiał się Jan. – No dobra, weźmy się za tę kozę. Chodź. – wstał i poklepał po ramieniu swojego siostrzeńca. Zrobił to tak, jakby strzepywał z niego złego ducha.

Trzy ściany i podłoga

Fryderyk zszedł z góry. Jan już siedział przy stole i pił kawę.
- Jak spałeś? – zapytał Jan.
- Chyba dobrze. – odpowiedział z podziwem patrząc na rześkość swojego wujka. Już nawet nie zastanawiał się skąd on ma tyle energii. Przyzwyczaił się do tego. Za oknem świeciło jesienne słońce. – Ładna pogoda. Dobrze, że nie pada.
- Chcesz kawę?
- Chętnie. Wczoraj jakoś nie przewidziałem dzisiejszego śniadania. Chyba nie mamy nic do jedzenia.
- Znalazłem płatki i mleko.
- Fajnie. Czyli ten właściciel tutaj pomieszkuje?
- Rozejrzyj się. Oczywiście, że tak.
- Kiedy wraca?
- Możliwe, że jutro przyjedzie z Marią.
- Przenosimy się dzisiaj na górę?
- Jeżeli zrobimy podłogę i dorobimy przynajmniej jedną ścianę. To myślę, że tak.
- Fajnie. Mam nadzieję, że w nocy nie będzie za zimno.

Zaraz po śniadaniu zaczęli wspinać się na górę. Gdy już dotarli Fryderykowi rzucił się w oczy widok pogniecionej trawy. W porównaniu z dniem wczorajszym można było powiedzieć, że coś tutaj się dzieje. Nawet nie zrobili za dużego bałaganu. A postawione przez nich trzy ściany dokonały zmiany całej architektury. Konstrukcja stała się pełniejsza.
- Fajnie to wygląda, co? – prawie szeptem powiedział Fryderyk.
- Fajnie. Pięć ścian, to nie dwie. – zaśmiał się Jan. – Zacząłbym od podłogi, bo tutaj możemy natrafić na przeszkody.
- Jakie przeszkody? – zdziwił się Fryderyk.
- Nieoczekiwane. – zaśmiał się Jan i wszedł do konstrukcji. – Musimy poprzerzucać deski, żeby zrobić miejsce na podłogę. Wczoraj widziałem kilka miejsc, gdzie trzeba będzie wymienić belki, te robiące za legary.
- Jak chcesz to zrobić? Widziałeś gdzieś belki do wykorzystania?
- Wymienimy tylko zgniłe fragmenty. Albo zepniemy je deskami, albo, jeżeli znajdziemy suche belki, zepniemy belkami. Nie są duże. Damy radę.
- Pamiętasz jak u ciebie weszły jakieś robaki w konstrukcję, jak wyciąłeś piłą jedną piątą konstrukcji. Usiadłem wtedy przed konstrukcją i zastanawiałem się, czy w ogóle się zatrzymasz…
- Pamiętam. Słabe drewno było.
- Tutaj też może być słabe drewno. Może lepiej nie dotykać tego?
- Chcesz odwalić fuszerkę?
- No nie. Dobra zobaczymy. Od czego zaczynamy?
- Sprawdzenia tych niepewnych miejsc.
Minęła godzina zanim uporządkowali sprawę podgniłych belek tworzących wewnątrz budowli sieć nad ziemią. Sieć była przybita do licznych krótkich belek zakotwiczonych w skale. Ziemia z obszaru całej konstrukcji była wyrzucona jakieś pięćdziesiąt metrów dalej i obrośnięta już trawą. Ktoś nawet zasadził tam dwie róże. Zasadził i zapomniał.
Zaczęli przybijać deski podłogowe. Znowu mierzenie, przycinanie, przybijanie i następna. Fryderykowi podobała się taka praca. Było widać efekt. Wpadało się w swoisty rytm. Dobrze się gadało.
- Wiesz, że ostatnio rozmawiałem ze swoim siostrzeńcem o stopie.
- Jakiej stopie? – zdziwił się Jan.
- Autostopie.
- To mów po ludzku.
- Mówiłem mu, że dawniej ja łapałem samochody na stopa, a teraz zabieram łapiących… wiesz, jako o zmianie w życiu.
- Tak. – powiedział Jan, ale nie był do końca przekonany, że wie o co tak naprawdę chodzi Fryderykowi.
- Wspomniałem mu, że ostatni raz jechałem stopem z Gdańska dziesięć lat temu, gdy był strajk kolei. Chodziło mi o to, że to fajna przygoda była. A on mi na to, że pamięta. Zdziwił mnie. Okazało się, że byłem z nim umówiony na wyjście do kawiarni na czekoladę na gorąco. Mógł mieć wtedy dwanaście lat. Dzwoniłem do niego, że nie wiem czy dotrę przez ten strajk. Okazało się, że zdążyłem. Nie pamiętał, w której knajpie byliśmy. Pamiętał jedynie, że dojechałem. To wspomnienie sprzed dziesięciu lat było bardzo ważne dla mnie.
- Fajnie, że dotarłeś, że twój siostrzeniec ma dobre wspomnienie. Ale dlaczego aż tak ważne to jest dla ciebie?
- Bo to znaczy, że nie jestem dupkiem.
- A sam o tym nie wiesz? – Jan przerwał pracę i wyprostował się.
- Wiem, ale miło o tym usłyszeć od kogoś innego. Nie często się to zdarza.
- Chyba musimy pojechać do Paryża. Musisz się podleczyć. – Jan sięgnął po garść gwoździ i wrócił do przybijania. – Mówiłeś o tej robocie dla mnie. Wiesz coś więcej?
- To jest duża firma. Pokazywałem twoje prace. Spodobała im się ściana, którą robiłeś w Holandii.
- Rozmawiałeś z nimi o pieniądzach?
- Jeszcze nie.
- Musisz ich zapytać jaki mają budżet na taką robotę. – powiedział Jan i odchrząknął.
- Wiem, ale to jest problem, bo oni chcą wiedzieć ile to kosztuje…
- No chyba nie chcą ceny za metr? – żachnął się.
- Myślę, że niektórzy chcieliby to wiedzieć. – uśmiechnął się gorzko Fryderyk
- No to dajmy sobie spokój.
- Dobra. – powiedział i zaczął dobijać deski. ”Czy jak Jan idzie na targ po ziemniaki i pyta o cenę, to sprzedawca pyta go: jaki ma pan budżet? A w cholerę z takimi dyskusjami. Nie nauczyłeś się, że z rodziną i przyjaciółmi nie robi się interesów” skarcił się. - Kto pyta nie błądzi. Nie uważasz, że to jakoś dwuznacznie brzmi?
- Jak to? – zdziwił się Jan przeskokiem z tematu pracy.
- Kto pyta nie błądzi… Kto jest „pyta”, ten nie błądzi!
- Też masz pomysły. – Jan sięgnął po kolejną garść gwoździ.
- A mnie to bawi. – Powiedział bardziej do siebie Fryderyk i też wziął gwoździe.
- Fryc, lepiej przytrzymaj mi tę deskę.

*

Późnym popołudniem zeszli do wilii. Już wcześniej, po telefonie Marii, odnaleźli zapasowy klucz ukryty w małej komórce. Teraz obaj siedzieli w kuchni i czekali aż woda zagotuje się w garnku.
- Gdzie tu może być herbata? – zapytał Fryderyk nie wstając z krzesła.
- Prawdopodobnie gdzieś przy kuchence, albo w kredensie.
- Przy kuchence. – powiedział Fryderyk, podniósł się z krzesła i stęknął. – ale się spracowałem, a to dopiero początek. Odzwyczaiłem się od takiej roboty. O, jest! Jaką chcesz? Owocową, zieloną…?
- Zieloną.
- Dobra. Fajnie, że Maria zorganizowała nam ten dom.
- Fajnie, że robi to dla swojego męża…
- Może dla siebie? Może myśli, że zrobimy jej domek letniskowy, a tutaj nie przewidziano ani okien, ani drzwi.
- No niestety.
- Zjesz coś?
- A przewidziałeś coś jeszcze na dzisiaj?
- Oczywiście. Pastę. – Powiedział Fryderyk i wyciągnął z lodówki mięso. – Gdzie tu jest patelnia?
- Nie wiedziałem, że umiesz gotować. – powiedział Jan nie ruszając się od stołu. Wyglądał na zmęczonego.
- Nie umiem. Właściwie to tylko kilka potraw. Pastę z mięsem, duszone żeberka, a co za tym idzie inne takie „duszności”, oczywiście kotlety, bitki i temu podobne, rosół, a z rosołu pomidorową, leniwe…
- Wystarczy, nie gadaj, tylko rób! – zaśmiał się Jan. – Nie popisuj się!
- Jeszcze gulasz z kaszą.
- O, to bym zjadł, dawno nie jadłem gulaszu z kaszą gryczaną. Kiedy tak się nauczyłeś?
- Trochę jak mieszkałem sam, ale najwięcej, jak żona wróciła do pracy i wyjeżdżała na tydzień dwa i dłużej. Musiałem się nauczyć, bo chłopcy chcieli jeść. A nie wszystko można zamrozić.
- Dlaczego o niej mówisz: żona? – poważnie zapytał Jan.
- Bo jest moją żoną. – spróbował uciąć dalszą dyskusję Fryderyk. – Dobry garnek. Za 15 minut będzie kolacja. – stuknął w dno garnka.
- Jak jest z wami? – nie dawał za wygraną Jan.
- Coś w pewnym momencie nie zadziało. Chyba tak po prostu.
- To znaczy?
- Wiesz, że to nie pierwszy kryzys finansowy u mnie. Jakiś rok temu, gdy to się zaczęło, jeszcze na początku miałem nadzieję na poprawę. Ale najpierw jeden klient odpadł, potem drugi i trzeci. Oczywiście nie mieliśmy żadnych oszczędności, bo akurat kupowaliśmy nowe mieszkanie, spłacaliśmy stare… no, krótko rzecz ujmując jazda po bandzie, jak to teraz młodzi mówią. Wolisz pikantne? – zapytał Jana trzymając pojemnik z ostrą papryką nad patelnią z mielonym mięsem.
- Tak, ale bez przesady.
- OK. – sypnął papryką, aż cała zawartość patelni wyglądała niczym powierzchnia Marsa. – No i w tym kryzysie chyba psychicznie się wyłączyłem.
- Jak to?
- No, przestałem szukać klientów. Miałem cały plan wyjścia z dołu, ale czekałem na lekki zastrzyk kasy. Naprawdę nieduży. Niestety wszystko szło na rachunki, większość zaległych. Chcieliśmy sprzedać stare mieszkanie, ale w Polsce nastąpił jakiś cholerny przestój. Wpadliśmy w mały koszmar. No i chyba żadne z nas nie wspierało się nawzajem. Myślę, że każde z nas myśli, ja wspierałem, wspierałam, to ona, on mnie nie wspierał. Mi jakoś przeszła ochota na wszystko co z nią jest związane. Jej zresztą też. Doszedł więc kryzys i małżeństwa.
- To po co jesteście razem?
- A ty po co jesteś ze swoją żoną…? Umyłeś ręce? – zaśmiał się Fryderyk, bo już stał z wielkim, parującym garnkiem. Jan szybko odszukał talerze, widelce i kieliszki do wina. Fryderyk znalazł świeczki. Ustawił trzy na stole i zapalił. Jan uśmiechnął się i przytaknął z aprobatą widząc trzy światła.
- No to za Bernarda! – wzniósł toast Jan, gdy już siedzieli przy stole.
- Za Bernarda i jego budowę!
- No to i za nas, żebyśmy ją dokończyli! – zakończył Jan. – Nawet dobre! – powiedział próbując pastę.
- Bo jesteśmy głodni. – zaśmiał się Fryderyk, ale myślami pozostał w Warszawie. Już do końca wieczoru nie uwolnił się od wspomnień.

Fryderyk zszedł do miasteczka i kupił, jak mu się wydawało, najważniejsze rzeczy: chleb, kiełbasę, piwo i wino, a na wieczór makaron, pomidory i mięso mielone. Zatrzymał się przy małym sklepiku i kupił jeszcze toscanelii – włoskie, mocne cygaretki.
Jeszcze z miasteczka zadzwonił do żony i powiedział, że jego wyjazd się przedłuży. Nie wspomniał o idei dokończenia budowy. Zdziwił się, że nie ma pretensji. Gdy się rozstawali potrafili być dla siebie mili. Chyba jej też nie było spieszno do spotkania z mężem.
Gdy dotarł na górę zastał Jana przebranego już w kombinezon.
- Niestety ten lepszy jest za mały na mnie.
- Cieszę się. – zaśmiał się Fryderyk. – Chcesz piwo?
- Jak belgijskie, to nie odmówię. – uśmiechnął się i wziął butelkę Chimay. – Tu są deski. Wybrałem gwoździe, młotki i piłę. Ty piłujesz, ja jestem za stary na to. – uśmiechnął się oprowadzając Fryderyka po na nowo rozpoczętej budowie. W każdym razie dla nich rozpoczętej, bo w rzeczywistości zbyt wiele się nie zmieniło. – Zobacz, tutaj rozpoczął układać podłogę…
- Dość toporną…
- Roboczą. Jeżeli dzisiaj byśmy dołożyli tę ścianę, i kawałek podłogi, to możemy spać tutaj.
- Dobra. Jakaś miarka jest?
- Jest. Jest nawet „koziołek”. Wszystko zabezpieczone. Logicznie poukładane.
- Zazdroszczę takiej organizacji.
- To co? Najpierw ta ściana, czy dołożymy trochę podłogi?
- Ściana.
- Chcesz ją później ocieplić od środka?
- Po co? Właściwie to nie ma sensu. Jeżeli to robimy dla Bernarda, to bez okien i drzwi. Nie są mu potrzebne. – powiedział Fryderyk.
- Masz rację. Przebieraj się i zabieramy się do roboty.

Dla Fryderyka najwięcej kłopotu sprawiło wzięcie do ręki pierwszej deski, przyłożenie jej do ściany, odmierzenie, przycięcie, ponowne przyłożenie, wypoziomowanie i przybicie. Gdy pierwsza deska była już kolejną częścią domu Fryderyk odetchnął i dalsza praca szła mu znacznie lepiej. Przypominał sobie gesty z poprzednich prac. To było dla niego niczym odtwarzanie rysunku. Przy piątej desce złapali już swój rytm. Ukradkiem spojrzał na Jana. Nie był już tak sprawny jak dawniej. Przypomniał sobie gdy pierwszy raz pracował z Janem przy jego konstrukcji. Miał wtedy siedemnaście lat i przez dwa pierwsze dni nie robił nic innego, tylko piłował ręczną piłką wyschnięte pieńki dębowe. Pod koniec dnia takiej pracy nie był w stanie utrzymać kubka z herbatą. Za to jak wrócił z „wakacji u wujka w Hiszpanii”, to mógł się pochwalić sporymi bicepsami. A wtedy było to dla niego ważne.
- Dobrze nam idzie, co?
- Dobrze. – powiedział Jan.
- A pamiętasz, jak prawie mi odciąłeś kciuka?
- Nawet mi nie przypominaj! – wzdrygnął się.
- Dla mnie jest to przykład, co może się stać gdy wpadasz w rutynę i jesteś zmęczony. Opowiadałem o tym zdarzeniu synom. Jako przestrogę. Bo niedługo też zaczną piłować drewno. Niech wiedzą, że nie można liczyć na wprawę przy takich sprawach.
- Podaj mi kilka gwoździ. – Jan chyba nie chciał wspominać tego zdarzenia z piła spalinową.
- Dobre gwoździe.
- Tak.
- Szkoda, że dzień jest krótki, tak to moglibyśmy podciągnąć robotę.
- Uważaj, nie przepracuj się, bo jutro nie będziesz mógł wstać. Ty chociaż spacerujesz tam u siebie, czy tylko za biurkiem siedzisz?
- Spaceruję. Chodzę po Antka do szkoły. Dwa kilometry w jedna stronę. No chyba, że pada. To jadę samochodem. Ale dawno nie pracowałem fizycznie. Uwielbiam dotykać drewno. Lubię jego zapach. Jak sobie modelujesz taką deskę… tu przytniesz, tam przytniesz i już wszystko pasuje…
- Albo do wyrzucenia. – zaśmiał się Jan.
- Słuchaj, jak tak dalej pójdzie, to jutro skończymy.
- Rozumiem, że przerwa…
- Piwko?
- Tak. Zapal sobie.
- Zapalę. Kupiłem Toscanelli.
- A, to poczęstuj mnie.
Usiedli na stercie desek. Pili piwo wprost z małych butelek. Fryderyk wyciągnął małe kartonowe pudełko, w którym ukryte było pięć twardych cygaretek, z bardzo ciemnego tytoniu, w kształcie pogiętej, rozszerzającej się z jednej strony tuby.
- Piękne, co?
- Piękne. – przyznał Jan. – Tak myślę, że mój ojciec odnalazłby się tutaj z nami. Siedziałby na rozkładanym foteliku. Palił papierosy. Czytał gazetę. Od czasu do czasu zamienił z nami parę słów.
- Na pewno by było miło. – powiedział Fryderyk. Pomyślał, że skąd jego dziadek miałby polską gazetę tutaj. Zaraz skarcił się w myślach, no bo przecież oni mogliby mu ją przywieźć. A poza tym chodzi tylko o wizję syna. – Cieszę się, że go znałem. Mimo rozwodu dziadków. Mówiłem ci, jak go poznałem? – zapytał Fryderyk. Zrobił krótką przerwę na ewentualne „tak, wiele razy” swojego wujka. – Wszedł do nas do domu. Moja siostra rzuca się na szyję jakiemuś obcemu facetowi. Ojciec mówi mi, że to mój dziadek. Babcia, która akurat wcześniej przyszła do nas, siedzi w kuchni i się nie odzywa. Potem gdzieś poszła, do innego pokoju. W końcu ja zostałem z nim i ojcem. Siedziałem przy stole razem z nimi. Wszystkie kobiety zniknęły. Babcia i matka obrażone. Pamiętam je takie milczące. Zabrały moją siostrę. Zostaliśmy sami. Tylko my, faceci. Pachniał papierosami. Wspaniały zapach. Możliwe, że przez to palę. Siedziałem a oni gadali o sprawach, których zupełnie nie rozumiałem, ale najważniejsze było, to że mnie nie odtrącili. Pamiętam, że ojciec podszedł do barku i wyciągnął butelkę wódki. Pierwszy raz widziałem go z butelką wódki. Nalał swojemu ex-teściowi i sobie. Pamiętam, że to był jeden kieliszek dla każdego. Potem mój odkryty dziadek poszedł. Wróciły kobiety. Pamiętam wzburzoną matkę i babcię. Miałem wtedy chyba pięć, albo sześć lat. Mało rzeczy pamiętam z tego okresu. Ale to jest jak płaskorzeźba. Pamiętam gdzie stał stół w salonie, jakie było światło…
- Bardzo się cieszył, jak się urodziłeś. – skwitował Jan. – Dopal sobie. Ja pójdę się wysikać.
Fryderyk rozejrzał się wokół. Wycięta polanka mogła mieć osiemset metrów. Wokół rosły dęby, jedna topola, dużo głogu, który ktoś próbował ukształtować w rodzaj ogrodzenia. Po prawej stronie, za głogiem po zboczu schodził las świerkowy. W równych rzędach. Ktoś nie zrobił w odpowiednim czasie przecinki. Za jego plecami, jakieś sto metrów, była droga oddzielająca teren konstrukcji od lasu, przez który tu weszli. Dokąd prowadzi droga? Jeszcze nie wiedział. Obiecał sobie, że nią pójdzie, może następnego dnia. Przed nim tliły się ślady zapomnianego obozu. Wszystko porośnięte trawą. Odnalazł rodzaj szafki, w której tkwiły kubki i zardzewiałe sztućce, jakieś talerzyki, puszka. Niedaleko od tego „kredensu” odkrył miejsce na ognisko. Otoczone było łupkami skały. Pozbierał kilka gałązek, trochę trawy, zgarnął obrzynki desek i podpalił to wszystko. Rozejrzał się za jakimiś większymi gałęziami.
- Widzę, że się zadamawiasz. – powiedział Jan podchodząc do ogniska.
- Zawsze będzie milej. Będziemy mieli jakiś punkt odniesienia w tej topografii.
- To może od razu zrobimy jakieś małe jedzenie? Zobacz, tu jest rodzaj rusztu. – Jan wyciągnął z trawy podrdzewiałą kratkę. – Przetrze się, przepali i będzie dobrze.
- Daj. Zobaczymy co da się z tym zrobić. – Fryderyk dorzucił drewna do ogniska. Na to wszystko położył ruszt. – Dokończmy ścianę. – powiedział i poklepał Jana po plecach.
Po godzinie siedzieli już przy odkrytym w konstrukcji stole i jedli kiełbasę z rusztu z chlebem.
- Kiedyś zastanawiałem się, dlaczego robotnicy jedzą tyle kiełbasy…
- No i do jakich wniosków doszedłeś? – zapytał krztusząc się ze śmiechu Jan.
- Że muszą dostarczyć sobie szybko dużo energii.
- Kiełbasa jako symbol szybko dostarczonej energii. Ciekawe.
- Masz mięso, tłuszcz. Od razu gotowe do jedzenia. Możesz podgrzać.
- Wspaniała sprawa! – śmiał się Jan. – Cieszę się, że tu jesteśmy. Nie spodziewałem się tego.
- Ani ja. Myślę, że to mi dobrze zrobi. Przynajmniej nie będę myślał o tym, jak nieudane mam życie…
- No co ty gadasz! To, uważasz za nieudane życie. – Jan niczym władca rozpostarł ramiona, jakby chciał objąć okolicę.
- „To” może mi pomóc.
- To o co chodzi?
- Jakoś tak ostatnio nie układa mi się. Nie idzie mi z robotą, co za tym idzie z żoną. A odkrycie tego związku skutkowo-przyczynowego nie pomaga mi.
- A co ty myślałeś, że baba będzie cię kochała tak bez przyczyny?
- Tak.
- Musi być tobą zafascynowana. Rób swoje.
- Czasami ciężko jest… robić swoje. Poza tym jak się dowiadujesz - post factum - o zmianie priorytetu w strukturze fascynacji, to nie ułatwia sprawy. Zresztą nieważne. Fajnie, że możemy tutaj być. To co, jeszcze dwie ścianki dzisiaj?
- Żebyśmy za szybko nie skończyli. Podoba mi się tutaj.
- Mi też. – zaśmiał się Fryderyk. Wstał od stołu. – Słuchaj, jeżeli zrobimy te trzy ściany i dołożymy trochę desek do podłogi, to moglibyśmy tutaj zamieszkać.
- Dobry pomysł. Ale dzisiaj jeszcze w domu, na dole. Dobra?
- Dobra.

Konstrukcja

O ósmej rano przekroczyli granicę budzącego się Barvaux. W małej piekarni kupili słodkie bułki i kawę w kartonowych kubeczkach. Przejechali przez centrum w stronę dworca kolejowego, który w rzeczywistości był tylko jednym peronem i tablicą informacyjną. Potem szosą w górę i dotarli do niepozornej drogi wijącej się przez las.
- To na pewno tutaj? – zapytał Jan.
- Według mapy tak. Zobacz jest numer – powiedział Fryderyk wskazując podrdzewiałą tablicę przyczepioną do resztek kamiennej bramy.
- No to jedziemy.
Z szosy skręcili w lewo. Droga usłana świerkowymi szyszkami doprowadziła ich do małego przydomowego parkingu. Zatrzymali się.
- Mam nadzieję, że nie ma tu psów. – powiedział Fryderyk otwierając drzwiczki samochodu.
- Nie ma. Gdyby były, teren nie mógłby być otwarty.
- To gdzie mamy teraz iść?
- Maria mówiła, że z lewej strony domu jest ścieżka w górę i trzeba przejść jakiś kilometr. Mamy wejść w las. Przejść przez niego, na samej górze będzie polana, gdzie jest konstrukcja.
- No dobra, to idziemy. A ten przyjaciel?
- Co?
- Jest tutaj?
- A co ty tak się przejmujesz?
- No bo głupio wchodzić, bez uprzedzenia, na czyjś teren.
- Ma być uprzedzony. Jeżeli nie, to mu wyjaśnimy. Jeżeli będzie problem, to zadzwonimy do Marii. Chodź już!

Żwirową alejką obeszli dom z lewej strony. Dom był starą willą, w której obecny właściciel dokonał kilku zmian. W dachu tkwiły nowoczesne okna. Stary, kamienny taras został zmieniony w oszkloną altanę. Obok domu rozpościerał się duży basen. Fryderyk przechodząc obok ogrodu przed domem czuł się trochę jak złodziej, a przynajmniej jak nieproszony gość. Rozglądał się za kimkolwiek, komu mógłby wytłumaczyć to wtargnięcie. Minęli nieduży domek dla służby. Przed sobą mieli stary świerkowy las. Weszli.
Po jakimś czasie lekko zdyszani dotarli na górę. Na małej polance stał niedokończony dom. Wyglądał jak do połowy rozebrana stara, drewniana chałupa. Ale oni byli zachwyceni tym widokiem. Wokół rosła, już pożółkła, wysoka trawa. Widać było, że bardzo dawno tu nikt nie chodził. Weszli do środka konstrukcji. Patrzyli na połączenia i układ belek. Odkrywali wcześniejsze łączenia na kołki i późniejsze - na gwoździe. Dach pokryty był gontem.
- Zobacz! Ile materiału tutaj jest. – powiedział Fryderyk wskazując na stertę dokładnie ułożonych desek. – Widać, że są zaimpregnowane.
- Nie udało mu się. – wyszeptał Jan.
- Co?
- Mówię, że nie udało mu się. Nie dokończył. Tyle materiału, tyle pracy wcześniej i koniec… zmarnuje się to. Przestanie być ważne. Goście z wilii z dołu będą tutaj przychodzili, żeby dowartościować się. Obejrzeć tę katastrofę naszego kuzyna.
- Tak patrzę na to i myślę, że w ciągu tygodnia można by było całość zamknąć. Tak bez wstawiania okien to nawet w 3 dni. Zobacz, brakuje tylko sześciu ścian. Jakby tak wykorzystać te dechy… Co ty na to?
- Proponujesz…? – lekko uśmiechnął się Jan.
- Paryż będzie musiał na nas poczekać. – zaśmiał się Fryderyk.
- Tutaj masz prawdziwe życie. Życie i śmierć. Zobacz czego brakuje. Może znajdziesz jakieś narzędzia. Młotek, piłę…
- O cholera! – krzyknął z drugiego końca konstrukcji Fryderyk.
- Co się stało?!
- Tutaj wszystko jest! Patrz! – mówił podniecony Fryderyk pokazując odkrytą przez niego dużą skrzynię. – Narzędzia w natłuszczonym pergaminie, gwoździe. Nawet nie zardzewiały.
- A już myślałem, że to trup jego kochanki. Nie strasz mnie.
- A co ty na to powiesz?! – znowu krzyknął Fryderyk wyciągając dwa zwinięte tobołki – Kombinezony! Dwa! – rzucił mu je i dalej szperał. – Buty! – i je rzucił Janowi. Zachowywał się jak dziecko, które dopadło worek zostawiony przez Świętego Mikołaja.
- Wygląda na to, że wszystko jest. Zostajemy. Ja biorę ten mniej zniszczony. – śmiał się Jan przykładając do siebie jeden z kombinezonów.
- Dziwna sprawa, co?
- Dlaczego?
- Że wszystko jest przygotowane. Zupełnie jakby się Bernard spodziewał naszej wizyty.
- Nie sądzę.
- To dlaczego są dwa kombinezony, dwie pary butów… te wszystkie narzędzia.
- Po prostu był porządny i miał zapasowe ubranie.
- Buty mają różną numerację… Ha! Zobacz, to są nasze numery!
- No to mamy szczęście. Myślę, że jakiś kumpel pomagał mu przy budowie i zostawił to ubranie tutaj. – Jan pozostawał sceptyczny co do nadprzyrodzonej strony odkrycia.
- Dla mnie to magia!
- Może być i magia. Musimy się zorganizować. Jeżeli naprawdę chcemy dokończyć to dzieło.
- OK. Dzwonimy do Marii! – powiedział Fryderyk i wyciągnął telefon. – Chcesz z nią rozmawiać? – zapytał gdy usłyszał sygnał.
- Dobra. – Jan wziął telefon. - Maria? Tutaj Jan… Tak, dotarliśmy, bez problemu. Słuchaj, mamy propozycję, chcielibyśmy dokończyć budowlę, tę tutaj. Nie, nie zwariowaliśmy… tak, są wszystkie materiały, narzędzia. Inaczej to w ciągu kilku lat zgnije. Rozmawiałem z Frycem i chcemy dokończyć wasz dom. Chcemy to zrobić dla Bernarda. Cieszę się, że się zgodziłaś.
- Kochamy cię!- krzyknął do słuchawki Fryderyk.
- Ona też nas kocha. – powiedział Jan do Fryderyka – … Damy sobie radę. A jeżeli możemy przenocować w wilii, to jeszcze lepiej. Dobra to czekam na telefon. Całuję. – Jan oddał telefon Fryderykowi. – Zaraz zadzwoni do nas. Możliwe, że będziemy mogli spędzić noc w wilii. Są tam ich śpiwory.
- Super!
- Musimy zorganizować obóz.
- Domyślam się, że ja jadę po jedzenie do miasteczka.
- Dobrze się domyślasz. – zaśmiał się Jan.